Ryś, ryś eurazjatycki (Lynx lynx) - ssak z rodziny kotowatych. Opisany w 1758 roku pod nazwą Felis
lynx.
Te duże koty są bardzo płochliwe, boją się
otwartych przestrzeni i stąd w naturalnych warunkach
dość trudno je spotkać. Rysie są zwykle bardziej aktywne w nocy,
w dzień najczęściej śpią i odpoczywają. W ciągu
doby przemierzają średnio ok. 10 km.
Rysie są terytorialne, tzn. żyją na określonym obszarze,
zwykle przypisanym do jednego osobnika. Średnio takie
terytorium ma wielkość od 150 do 350 km2. Rysie unikają „sąsiedzkich
konfliktów” znakując swoje terytorium
substancjami zapachowymi,
charakterystycznymi dla każdego osobnika.
Rysie żywią się głównie
sarnami, rzadziej jeleniami. Okazjonalnie polują na leśne
gryzonie i ptaki. Unikają pogoni na dłuższe dystanse.
Szybko się meczą, dlatego też musza podkradać się do zwierzęcia
na bliską odległość i dopaść je w 2-3 skokach.
Muszą się nieźle napracować by coś zjeść - zwykle
sukcesem kończy się jeden na 4-5 ataków.
Rysie są
samotnikami, łączą się w pary na okres godowy, który
przypada mniej więcej na przełom lutego i marca. Ciąża
trwa 2-2,5 miesiąca. Poród ma miejsce najczęściej maju.
Zwykle rodzą się 2-3 młode, jednak ze względu na brak pożywienia
i choroby przeżywa mniej niż połowa kociaków. Przez
pierwsze dwa miesiące młode przebywają w gnieździe, które
znajduje się pod wykrotami, w rozpadlinach skalnych lub w przyziemnych
dziuplach w starych drzewach. W miarę wzrostu młodych
matka przeprowadza je do kolejnych, tymczasowych miejsc. Młode
rysie przebywają z matką prawie rok, by następnie
rozpocząć w pełni samodzielne życie samotnika.
Pospolita mucha domowa jest szkodnikiem występującym na całym świecie.
Mucha żyje na ziemi od 200 milionów lat. Mucha żyje ok. 4 tygodni, jednak w budynkach ludzkich może przezimować w stanie anabiozy. Nawet w tak sprzyjających warunkach przeżywa bardzo mała część populacji - jesienią muchy są dziesiątkowane przez grzybicę.
Jaja (2,5 mm) składane są do nawozu, szczególnie chętnie do świńskiego. Samica może składać jaja nawet co 2-4 dni, jednorazowo ok. 100, w ciągu całego życia do 600-2000. W 1 kg świńskiego nawozu może rozwijać się 15 000 larw. Po upływie 24 godzin wylęgają się larwy o charakterystycznym, z przodu stożkowo zwężonym kształcie. Larwy pobierają pokarm płynny. Szybkość rozwoju uzależniona jest od świeżości nawozu, trwa od kilku dni do dwóch miesięcy.
Owad ten tworzy olbrzymie zagrożenie epidemiologiczne: badania dowiodły, że na powierzchni swego drobnego ciała mucha może przenieść do 6 milionów, a w jelicie czterokrotnie więcej - prawie 30 milionów mikroorganizmów - w tym powodujących tak groźne choroby jak dur brzuszny, paratyfus, dyzenteria, cholera, gruźlicę, polio, czerwonkę, salmonellozę - oraz stadia przetrwalnikowe pasożytów.
Ten stosunkowo nieduży owad jest znany wszystkim, kosmopolityczny. Pierwotnie występował w umiarkowanej strefie klimatycznej. Został przeniesiony przez człowieka również na obszary tropikalne ( w 1780 roku na pokładzie okrętu kpt. Arthura Phillipa wraz z grupą skazańców i brytyjskimi owcami dotarł do Australii w pobliże dzisiejszego
Sydney).
Komary (Culicidae)
Znanych jest ponad 40 rodzajów i ok. 3,5 tys. gatunków komarów. Komary związane są ze środowiskiem wodnym, ponieważ w cyklu rozwojowym komarów larwy żyją w wodach. Komarowate są bardzo rozpowszechnione, występują od Arktyki po rejony tropikalne. Osobniki
dorosłe latają wieczorami w dużych chmarach nad podmokłymi łąkami, w pobliżu jezior, stawów i rzek. Jedne gatunki wybierają zacienione przybrzeża, inne znowu oświetlone, wolne przestrzenie wodne.
Dorosłe komary mają aparat gębowy kłująco-ssący. Samice tych owadów ssą krew zwierząt stałocieplnych, ponieważ do rozwoju jaj wymagają odżywiania się krwią określonych gatunków zwierząt. Natomiast samce żywią się nektarem kwiatów.
Samice komarów przywabia zwiększone stężenie dwutlenku węgla w wydychanym powietrzu oraz kwas mlekowy i inne składniki potu. Posługują się też termodetekcją, co sprawia, że w przypadku ludzi bardziej narażeni na ukąszenia komarów są młodzi mężczyźni, dzieci i kobiety w okresie owulacji.
Samica po przyłożeniu kłujki do ciała zwierzęcia puszcza w ruch szczęki kształtu lancetu zaopatrzonego w haczyki.
Ruchy szczęk w górę i w dół powodują przecięcie skóry, następnie do rany zostaje wstrzyknięta kropelka śliny, która ma zapobiec krzepnięciu krwi. Samica odlatuje dopiero wtedy, gdy wypełni żołądek krwią ofiary. Ślina samicy zawiera substancję chemiczną, podrażniającą skórę, może także dochodzić do reakcji alergicznej. Dlatego po ukłuciu skóra czerwienieje, puchnie i swędzi.
W Polsce występuje 47 gatunków komarów. W niektórych latach i na niektórych terenach ich występowanie może osiągnąć nasilenie plagowe, co zwiększa prawdopodobieństwo przenoszenia chorób drogą krwi. Na niektórych terenach (np. po okresie powodzi) wdrożono programy zwalczania plagowego występowania komarów.
